Nöbetçi Eczaneler
YAPAY ZEKÂYI KULLANALIM, AMA AKLIMIZI KAYBETMEYELİM
Dün hayatımızı kolaylaştıran şeyler arasında telefon, bilgisayar ve internet vardı. Bugün ise bunların yanına çok daha güçlü bir teknoloji eklendi: Yapay zekâ.
Yapay zekâ artık yalnızca bilim kurgu filmlerinin konusu değil. Evlerimizde, iş yerlerimizde, okullarımızda, hastanelerimizde, medyada ve hatta günlük sohbetlerimizin içinde.
Bir metin yazıyor, bir fotoğraf hazırlıyor, çeviri yapıyor, bilgi buluyor, hesaplıyor, fikir veriyor, kod yazıyor. Kısacası hayatımızın birçok alanında bize yardımcı oluyor.
Peki mesele nerede?
Mesele yapay zekânın hayatımıza girmesi değil.
Mesele, onu ne kadar ve nasıl kullandığımız.
Çünkü her teknolojide olduğu gibi yapay zekâda da ölçüyü kaçırdığımız zaman fayda, zarara dönüşebilir.
Teknoloji bizim yerimize düşünmemeli
Bugün bir öğrencinin ödevini tamamen yapay zekâya yaptırması çok kolay.
Bir gazeteci haber metninin tamamını yapay zekâya yazdırabilir.
Bir çalışan hazırlaması gereken raporu birkaç saniyede yapay zekâya hazırlatabilir.
Bir insan düşünmesi, araştırması ve üretmesi gereken yerde sadece ekrana birkaç kelime yazıp sonucu bekleyebilir.
Kolaylık güzel.
Ama insanın kendi düşünme yeteneğini teknolojiye teslim etmesi güzel değil.
Çünkü insanı insan yapan yalnızca bilgi değildir.
Sorgulamak, düşünmek, hata yapmak, araştırmak, üretmek ve karar vermek de insan olmanın parçasıdır.
Yapay zekâ bize yardımcı olabilir.
Ama bizim yerimize yaşamamalı.
Her gördüğümüze de inanmamalıyız
Yapay zekânın bir başka önemli tehlikesi ise yanlış bilgidir.
Yapay zekâ çok başarılı olabilir ama her zaman doğruyu söyleyeceğinin garantisi yoktur.
Bazen yanlış bir bilgi verebilir, olmayan bir kaynağı gerçekmiş gibi gösterebilir veya eksik bilgiyi doğruymuş gibi sunabilir.
Bu nedenle özellikle haber, sağlık, hukuk, eğitim ve ekonomi gibi önemli konularda yapay zekânın verdiği bilgileri mutlaka başka güvenilir kaynaklardan kontrol etmeliyiz.
Bugünün insanının en önemli becerilerinden biri belki de şu olacak:
Bilgiye ulaşmak değil, doğru bilgiyi yanlıştan ayırabilmek.
Çocuklarımızı da düşünmeliyiz
Yapay zekâ konusunda en fazla dikkat etmemiz gereken alanlardan biri eğitim.
Çocuklarımızın ve gençlerimizin yapay zekâyı tamamen yasaklaması doğru olmadığı gibi, hiçbir sınır koymadan kullanmasına izin vermek de doğru değil.
Onlara “Yapay zekâyı kullanma” demek yerine,
“Yapay zekâyı nasıl doğru kullanacağını öğren” demeliyiz.
Ödevini onun yerine yaptırmak yerine araştırma aşamasında kullanmalı.
Bir konuyu anlamadığı zaman açıklamasını istemeli.
Fikir üretirken destek almalı.
Ama son kararı kendisi vermeli.
Çünkü geleceğin dünyasında yapay zekâyı kullanabilen insanlar kadar, yapay zekâyı sorgulayabilen insanlar da başarılı olacak.
İnsan ilişkilerini teknolojiye teslim etmeyelim
Bir başka konu da sosyal hayatımız.
Bugün bir mesajı bile yapay zekâya yazdırabiliyoruz.
Doğum günü mesajı, özür mesajı, tebrik mesajı, hatta duygularımızı anlatan cümleler…
Kolaylık sağlıyor.
Ama düşünsenize;
Bir insanın size kendi cümleleriyle “Seni özledim” demesiyle, bunu bir yapay zekânın yazması aynı şey olabilir mi?
Teknoloji cümleleri güzelleştirebilir.
Ama duygunun yerini tutamaz.
İnsan ilişkilerinde biraz samimiyete, biraz doğallığa, biraz da kusura ihtiyacımız var.
Her şeyi kusursuzlaştırmaya çalışırken insanlığımızı kaybetmeyelim.
Yapay zekâdan korkmayalım, ama ona teslim de olmayalım
Aslında yapay zekâdan korkmak yerine onu doğru anlamamız gerekiyor.
Çünkü yapay zekâ hayatımızdan çıkmayacak.
Tam tersine, önümüzdeki yıllarda çok daha fazla hayatımızın içinde olacak.
Bu nedenle asıl soru “Yapay zekâ kullanılmalı mı?” değil.
Asıl soru:
“Yapay zekâyı nasıl kullanmalıyız?”
Cevabı ise bence çok açık:
Ölçülü.
Bilinçli.
Sorgulayarak.
Kontrol ederek.
Ve en önemlisi, insan olduğumuzu unutmadan.
Yapay zekâ bizim yardımcımız olabilir.
İşlerimizi hızlandırabilir.
Bize yeni fikirler verebilir.
Bilgiye ulaşmamızı kolaylaştırabilir.
Ama direksiyonun başında yine insan olmalı.
Çünkü teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, vicdanın, sağduyunun, merhametin ve doğru ile yanlışı ayırt etme sorumluluğunun sahibi hâlâ biziz.
Unutmayalım:
Yapay zekâ aklımızı güçlendirsin, aklımızın yerine geçmesin.
Geleceği teknoloji şekillendirecek.
Ama o geleceğin nasıl bir yer olacağına yine insanlar karar verecek.
Ölçüyü kaçırmadan, teknolojinin nimetlerinden yararlanarak ve insanlığımızı koruyarak…
Belki de yapay zekâ çağında en çok ihtiyacımız olan şey, daha fazla teknoloji değil;
daha fazla bilinç.
