Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Puan Durumu
WhatsApp
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir

DİYARBAKIR’IN EDEBİYATI: TAŞLARA SİNMİŞ BİR ŞEHRİN HİKÂYESİ

Bu haberin fotoğrafı yok

DİYARBAKIR’IN EDEBİYATI: TAŞLARA SİNMİŞ BİR ŞEHRİN HİKÂYESİ

 

Bazı şehirler vardır, sadece sokaklarıyla değil, kelimeleriyle de yaşar. Diyarbakır, işte o şehirlerden biridir.

Diyarbakır’ı anlatmaya nereden başlanır, doğrusu bilmiyorum. Surlarından mı, Hevsel’in bereketli topraklarından mı, Dicle’nin ağır ağır akan suyundan mı? Yoksa bir fincan acı kahvenin eşlik ettiği uzun sohbetlerden, bir dengbêjin yüreğimizin en derin yerine dokunan sesinden mi?

Belki de Diyarbakır’ı anlatmanın en güzel yolu, onun edebiyatına kulak vermektir.

Çünkü bu şehir, yalnızca taşla örülmüş surlardan ibaret değildir. Her sokağında bir hatıra, her kapısında bir hikâye, her insanının yüzünde anlatılmayı bekleyen bir hayat vardır.

Diyarbakır’ın edebiyatı biraz hüzündür, biraz hasret, biraz da inadına yaşama sevincidir. Bazen bir şairin dizelerinde karşımıza çıkar, bazen bir dengbêjin sesinde yankılanır. Bazen de akşamüstü bir avluda oturan yaşlı bir amcanın anlattığı eski günlerde saklıdır.

Bu topraklar, yüzyıllardır farklı dillerin, kültürlerin ve inançların sesini taşıyor. Kürtçenin içli ezgileri, Türkçenin şiirli anlatımı, Ermenice ve Süryanice başta olmak üzere bu coğrafyada yankılanmış nice dilin hatırası, Diyarbakır’ın kültürel hafızasını zenginleştiriyor. Bu hafızanın içinde sözlü edebiyatın ayrı bir yeri var. Dengbêjlik geleneği, yaşanmışlıkları yalnızca anlatmıyor; onları kuşaktan kuşağa taşıyor.

Bir düşünün… Kitapların henüz her eve girmediği zamanlarda bile insanlar hikâyelerini anlatıyordu. Sevdalarını, ayrılıklarını, acılarını ve umutlarını sesleriyle yaşatıyordu. Demek ki edebiyat, her zaman kâğıda yazılanlardan ibaret değildi. Bazen bir annenin ninnisiydi, bazen bir babanın öğüdü, bazen de unutulmasın diye tekrar tekrar anlatılan bir hatıraydı.

Diyarbakır’ın taş evleri de sanki bu hikâyelerin sessiz tanıklarıdır. Dar sokaklardan geçerken insanın aklına ister istemez şu soru geliyor: Kimler yaşadı bu evlerde? Kimler sevdi, kimler bekledi, kimler bir daha dönemeyeceği bir yolculuğa çıktı? Kim bilir, kaç şiir bu avlularda doğdu, kaç türkü bu duvarların arasında yankılandı?

Bu şehrin edebiyatına yön veren isimleri düşündüğümüzde de geniş bir kültür dünyasıyla karşılaşırız. Cahit Sıtkı Tarancı’nın şiirlerinde hayatın geçiciliğini, insanın iç dünyasını hissederiz. Ahmed Arif’in dizelerinde ise bu coğrafyanın insanına özgü güçlü bir sevdayı, özlemi ve direnci buluruz. Onların eserleri, Diyarbakır’ın yalnızca geçmişini değil, insanın evrensel duygularını da anlatır.

Ama bana sorarsanız, Diyarbakır’ın edebiyatı yalnızca büyük şairlerin kitaplarında aranmaz. O edebiyat, sabah erkenden fırından ekmek alan bir emekçinin selamında, eski bir dostun hâl hatır sormasında, çocukluğumuzdan kalan bir sokakta ve annemizin yıllar sonra bile unutamadığımız sözlerinde de yaşar.

Çünkü edebiyat dediğimiz şey, biraz da insanın kendisini anlatma biçimidir.

Bugün Diyarbakır’ın kültürünü, tarihini ve insanını gelecek kuşaklara aktarmak istiyorsak, edebiyatına daha fazla sahip çıkmalıyız. Gençlerimizi kitaplarla buluşturmalı, yerel yazarlarımızı desteklemeli, sözlü kültürümüzü kayıt altına almalı ve bu toprakların hikâyelerini anlatmaya devam etmeliyiz.

Çünkü anlatılmayan hikâyeler zamanla unutulur. Unutulan hikâyelerle birlikte bir şehrin hafızası da eksilir.

Diyarbakır’ın daha anlatılacak çok hikâyesi, söylenecek çok sözü var. Yeter ki dinlemeyi bilelim, yeter ki bu şehrin insanına, diline, kültürüne ve hatıralarına kulak verelim.

Ben inanıyorum ki Diyarbakır, sadece geçmişiyle övünülecek bir şehir değil; hikâyeleriyle geleceğe de ışık tutacak bir kültür hazinesidir.

Ve belki de bu şehri en güzel anlatan cümle şudur:

Diyarbakır, taşların sustuğu yerde insanların konuştuğu; insanların sustuğu yerde ise şiirin başladığı şehirdir.